Chương trình từ điển Anh – Trung của hãng Kingsoft Corp được sử dụng trên hầu hết 60 triệu máy tính cá nhân ở Trung Quốc. Đây là một tin tốt lành. Nhưng hãng Kingsoft chẳng kiếm được mấy từ sản phẩm này vì có tới 90% số máy tính trên là dùng bản sao chép lậu.
Nhà sản xuất phần mềm trên đã phải chứng kiến các sản phẩm được ưa chuộng của mình lần lượt đội nón ra đi sau khi “những nhà sản xuất thuộc biên chế chợ đen” đã tung ra sản phẩm sao chép lậu tràn ngập thị trường với giá bèo.
Kingsoft - nhà sản xuất phầm mềm với khát vọng trở thành “Microsoft của Trung Quốc” - đã phải dừng bán các sản phẩm game, chương trình chơi nhạc và các chương trình có thị trường rộng lớn khác. Nhân bản các sản phẩm phần mềm quả thật là đơn giản, và rồi… giá của một chương trình từ điển Anh – Trung có bản quyền là 12USD nay giá bán không đến 1/10 cho một đĩa sao lậu. Chính sự xâm phạm bản quyền dữ dội trên đã đẩy Kingsoft thu hẹp các dòng sản phẩm của mình. Ngày nay, hãng còn khoảng 600 phần mềm chủ yếu ở các lĩnh vực mà họ cho là khó sao chép lậu như: Game online (chiếm 2/3 tổng sản phẩm), phần mềm doanh nghiệp và các chương trình phòng chống virus mà thường phải liên kết với các máy tính của hãng thì mới hoạt động được.
Thực ra Kingsoft không phải là nạn nhân duy nhất. Công ty âm nhạc Chengdu Xiangsha nằm ở phía tây nam Thành Đô cũng đã từ bỏ hoạt động kinh doanh phân phối các album nhạc khi hãng nhận thấy rằng tổn thất do nạn sao chép lậu “sẽ vô cùng lớn”. Do vậy, hiện Công ty Xiangsha chỉ tập trung vào việc cung cấp sản phẩm âm nhạc cho các trang Web và các hãng điện thoại di động. Thực tế còn có rất nhiều các dòng sản phẩm khác bị xâm hại. Tháng 6 vừa qua, Chính phủ đưa ra một danh sách các vụ vi phạm quyền sở hữu trí tuệ điển hình như: vụ một nhóm người bán rượu Wuliangye giả là thức uống được ưa chuộng ở Trung Quốc có trị giá tới 300.000USD. Một vụ vi phạm bản quyền khác là vụ sản xuất thuốc lá giả Chunghua dành cho giới thượng lưu ở nước này.
Tổn thất do nạn vi phạm bản quyền trở nên đáng lo ngại hơn vì nó còn ảnh hưởng đến các kế hoạch phát triển của Trung Quốc. Bắc Kinh mong muốn ngành công nghiệp này phát triển thịnh vượng hơn, vừa tạo công ăn việc làm đồng thời giảm sự phụ thuộc vào các phần mềm nước ngoài, điều mà các nhà lãnh đạo nước này coi là điểm cốt yếu chiến lược. Trong một bản báo cáo vào tháng 12/2005, Liên minh Phần mềm doanh nghiệp (BSA) đã nhận định rằng, Trung Quốc có thể phát triển ngành công nghệ thông tin gấp 3 lần về quy mô và tạo thêm 1,8 triệu việc làm mới nếu như nước này giảm 10% tỉ lệ vi phạm bản quyền trong vòng 4 năm tới. Mặc dù đã có các biện pháp khá mạnh, song số lượng các vụ vi phạm bản quyền ở Trung Quốc vẫn tiếp tục gia tăng theo đà tăng trưởng kinh tế. Một báo cáo được đưa ra trong tháng 5/2006 của Văn phòng thương mại Hoa Kỳ ở Trung Quốc cho thấy, có tới 43% các công ty (trên tổng số 76 công ty được khảo sát) của Mỹ cho biết họ thấy số lượng các hàng nhái, hàng giả các sản phẩm của công ty vẫn gia tăng, trong khi đó có tới 55% các công ty cho biết, tỉ lệ vi phạm sở hữu trí tuệ không hề thay đổi. Chỉ có 7 công ty nhận thấy có tác dụng khi áp dụng các đạo luật trên.
Những tổn thất từ việc sao chép lậu đã làm cho các xưởng phim và các công ty kinh doanh âm nhạc đắn đo khi đầu tư cho các sản phẩm mới trong thời điểm mà họ có thể kiếm được lợi nhuận kếch xù do thị hiếu về dòng nhạc nước ngoài của giới trẻ Trung Quốc. Chỉ với 0,5 đô la, bạn đã sở hữu một đĩa DVD phim Trung Quốc không có bản quyền. Giới nghệ sĩ Trung Quốc nói, nạn sao chép lậu làm cho việc sản xuất các đĩa CD nhạc chẳng còn chút lợi nhuận nào, đến mức các đĩa CD sản xuất ra chỉ được coi như là phương tiện quảng cáo, và quảng cáo trở thành phương cách tạo thu nhập thực sự cho họ. Còn các trang Web chứa các bản copy các đĩa nhạc thường cho miễn phí các bản nhạc và kiếm doanh thu thông qua quảng cáo. Cách làm này nhằm lách một điều khoản luật của Trung Quốc – điều mà các tổ chức thương mại đang vận động đòi thay đổi – là những người vi phạm chỉ bị xét xử khi các hàng sao chép được bán kiếm lời.
Trung Quốc đã có được một số thành tựu đáng kể từ các công ty phần mềm nhỏ và các trường đại học, là những nơi có khả năng sản xuất ra hàng ngàn sản phẩm phần mềm mỗi năm. Tuy nhiên, trước nạn sao chép bất hợp pháp, các nhà phát triển phần mềm đang chuyển hướng từ việc bán các sản phẩm bằng thương hiệu của chính mình sang làm nhà thầu phụ gia công phần mềm cho Hoa Kỳ, Ấn Độ và các công ty phần mềm nước ngoài khác và đương nhiên là không hề có tên trên sản phẩm điều mà các nhà lãnh đạo của Trung Quốc không mong muốn. Điển hình là các công ty phần mềm của Trung Quốc như DHC, Sinocom Software Group Ltd., Broaden Gate Systems Inc. và UFSoft Corp.
Ren Jian - nguyên giám đốc một công ty của Microsoft, nay là giám đốc điều hành của Kingsoft - cho biết: “Việc sao chép lậu có ảnh hưởng nặng tới chúng tôi, nó làm cho hãng mất đi sức mạnh và khả năng cạnh tranh với Microsoft”. Ren cũng cho rằng, điểm quan trọng ở đây là người tiêu dùng Trung Quốc “không hề cảm thấy sai khi mua các sản phẩm sao chép lậu. Bởi vậy chúng ta cần thay đổi thái độ của người tiêu dùng. Điều đó đòi hỏi có thời gian”.
Tuấn Long (Theo AP) | 
