Nổ khí metan là hiểm họa trong ngành khai thác than. Bởi vậy, năm 2002, Viện Điện tử, tin học và tự động hoá đã tìm tòi, nghiên cứu và đưa vào quá trình khai thác than hệ thống cảnh báo khí meta tự động. Hệ thống gồm 28 đầu đo khí được lắp đặt tại các khí trường khai thác hầm lò và phòng điều khiển trung tâm. Cứ 5 giây hệ thống sẽ truyền tín hiệu thông báo toàn bộ hiện trạng nơi lắp các đầu đo khí. Nếu nồng độ khí metan vượt quá mức cho phép thì hệ thống tự báo động bằng còi và đèn, tự động bật quạt, nếu vẫn cao thì sẽ tự cắt các thiết bị ngưng không hoạt động để tránh phát sinh tia lửa điện, đảm bảo an toàn theo quy phạm của ngành than.

Cho đến thời điểm hiện tại, hệ thống được đưa vào vận hành ở 4 địa điểm: xí nghiệp than Cao Thắng thuộc công ty than Hòn Gai, xí nghiệp than Cẩm Thành thuộc công ty than Hạ Long, công ty than Khe Chàm và mỏ Phấn Mễ thuộc công ty gang thép Thái Nguyên. Theo ông Bùi Xuân May, phó giám đốc Công ty Than Khe Chàm: "Hệ thống cảnh báo khí metan tự động của Việt Nam có ưu điểm hơn so với hệ thống của Ba Lan, như giao diện thuận lợi cho người sử dụng, vận hành, bảo trì, bảo hành dễ dàng, độ chính xác đảm bảo, sai số cho phép. Về mặt giá thành thì rẻ hơn 1/3 so với của Đài Loan". Đây là hệ thống do Việt Nam tự nghiên cứu sản xuất, đảm bảo sự an toàn cho quá trình khai thác than. Theo phó giám đốc Công ty Than Hạ Long Dương Xuân Bài, hệ thống cảnh báo khí metan rất cần thiết trong quá trình khai thác than, đảm bảo an toàn cho công nhân, hy vọng hệ thống sẽ được áp dụng rộng rãi, đi sâu vào quá trình khai thác than.

Đại diện Viện Điện tử, tin học và tự động hóa, Tiến sỹ Nguyễn Thế Truyện cho biết, tiến tới Viện sẽ hoàn thiện tính năng của hệ thống cũng như tích hợp các chức năng trở thành hệ thống điều khiển tập trung, giám sát và điều khiển các thiết bị khác.

Hệ thống cảnh báo khí metan tự động trong hầm lò được đưa vào hoạt động thực sự là tín hiệu vui cho ngành than, đảm bảo an toàn trong lao động sản xuất, góp phần giảm thiểu tai nạn trong hầm lò.

"Khe Chàm có nồng độ khí metan rất cao. Sự cố nổ hầm lò ở công ty Than Khe Chàm vào tháng 12 năm 2008 đã gây thiệt hại về vật chất lên tới hơn 2 tỷ đồng, làm 10 người chết và 9 người bị thương".

Thu Trang