Những cơn bão vùng nhiệt đới có thể là những cú hích gây ra những cơn chấn động địa chấn chậm chạp và khó nhận biết. Các nhà khoa học địa chất vừa công bố một báo cáo đăng tải trên tạp chí Nature về vấn đề này. Tại vùng lãnh thổ Đài Loan, các nghiên cứu cho thấy sự thay đổi áp suất do những cơn bão nhiệt đới tràn qua có thể mở màn cho những chấn rung dưới lòng đất.
Cơn chấn động nhẹ nhàng có thể gây ra một trận động đất yếu là kết quả của sự giải phóng năng lượng diễn ra trong lòng đất. Sự phân tán năng lượng này thường kéo dài vài giờ chứ không mấy khi tích tụ gây nên những chấn rung mạnh giải phóng năng lượng tức thì trong vòng vài giây. Các nhà nghiên cứu cho rằng điều này giải thích tại sao vùng này thường có những trận động đất có mức độ vừa phải chứ không thấy xuất hiện những trận động đất mang tính hủy diệt.
Giáo sư Alan Linde và các đồng nghiệp tới từ Học viện khoa học Carnegie nước Mỹ đã đặt những thiết bị giám sát chuyển động của hai mảng cắt va chạm kiến tạo địa chất tại khu vực phía Đông vùng này. Họ sử dụng 3 lỗ khoan để đưa những thiết bị đo có độ nhạy cảm lớn vào sâu trong lòng đất để có thể bắt được những tín hiệu chấn rung cực nhỏ và biên độ chuyển động gần như không cảm nhận được của đất đá. Những thiết bị này đã lọc ra được 20 trận động đất chậm, mỗi trận kéo dài khoảng vài tiếng đồng hồ đến hơn 1 ngày. Trong số đó có 11 cơn chấn rung bị tác động liên quan của những cơn bão vùng nhiệt đới.
Một số nhà nghiên cứu miêu tả khả năng xảy ra động đất kiểu này là sự trùng hợp một cách ngẫu nhiên vào thời điểm mà nguồn năng lượng yếu còn lại bị triệt tiêu bằng cách giải phóng sinh ra những chấn rung khó cảm nhận. Đây chính là những bằng chứng khá xác đáng cho việc giải thích tại sao vùng đất này thường xảy ra những trận động đất có mức độ không lớn lắm.
Sự va chạm giữa những mảng cắt địa chất sinh ra chuyển động nhanh đến nỗi chúng đẩy những ngọn núi lên thêm khoảng 4mm mỗi năm. Hiện tượng này là một điều kỳ thú đối với những nhà nghiên cứu địa chất, họ gọi sự đùn lên của những ngọn núi là "trồng nấm" bởi các ngọn núi mỗi năm lại được đẩy lên một tỷ lệ trung bình 4 mm. Trong khu vực này không hề xảy ra những trận động đất lớn hay có độ lớn đáng kể. So sánh với vùng Nankai Trough ở phía Tây Nam Nhật Bản - nơi có những mặt cắt địa chất bị đôn lên trung bình 4 cm mỗi năm thường xảy ra những trận động đất lớn tới 8 độ richer theo chu kỳ 100 đến 150 năm.
Hiện tượng chấn rung dưới lòng đất này bắt nguồn từ sự hội tụ của hai mặt cắt địa chất giống nhau, một là mặt cắt phía biển Philippine tạo ra áp lực đẩy mặt cắt khu vực Âu Á với tỷ lệ lớn gấp 2 lần. Điều đó là nguyên nhân tạo ra sự biến dạng ít hay nhiều và áp lực địa chất cũng thay đổi. Giáo sư Linde miêu tả kết cấu địa hình dốc theo hướng Tây tính từ vùng biển phía Đông khiến cho mặt phía đất liền chịu áp lực chuyển động theo hướng đi lên. Khi cơn bão nhiệt đới tràn qua đất liền, áp suất khí quyển trên đất liền bị hạ thấp. Sự thay đổi nhỏ này tạo ra áp lực khiến những chấn rung khởi động và những kết cấu địa chất bắt đầu bị dịch chuyển. Tuy nhiên sự thay đổi này là quá nhỏ, cơn bão nhiệt đới có thể là một cú hích làm sinh ra những chấn động địa chất song chính cường độ yếu và không ổn định không đủ sinh ra một trận động đất đáng kể.
Một cách thường xuyên, những chấn động diễn ra chậm chạp và hầu như không cảm nhận được trên mặt đất. Mỗi cơn bão nhiệt đới tràn qua đất liền có thể châm ngòi cho những chấn rung địa chất nổ ra. Tuy vậy những thiết bị đo đạc nhạy cảm chưa khẳng định những chấn rung này có thể tạo ra những cơn động đất đủ lớn để gây ra thiệt hại.
Khánh An (BCNN) | 
