Ngày 10/9 là ngày đánh dấu 25 năm Giáo sư Sir Alec Jeffreys khám phá ra dấu vết ADN. Giáo sư đã được Nữ hoàng Anh Elizabet phong tước và hiện vẫn đang làm việc tại một Phòng thí nghiệm trường Đại học Leicester, nơi cách đây khoảng ¼ thế kỷ ông đã tình cờ khám phá ra dấu vân tay.

   Khoảnh khắc tìm thấy phát minh vĩ đại này đến với ông vào buổi sáng ngày 10/9/1984, khi ông cầm một tấm phim X-quang trong phòng thí nghiệm. Ông đã nhìn thấy những mô hình gen khác nhau của ba người có liên quan, đó là một chuyên gia kỹ thuật, một người mẹ và một người cha.

   Sau đó, chỉ trong vòng vài giây, Giáo sư Jeffreys khẳng định ông đã phát hiện ra một phương pháp dựa vào ADN không chỉ giúp nhận dạng sinh học mà còn biết được mối quan hệ trong gia đình. Đây thực sự là một khoảnh khắc lạ thường. 

  Kỹ thuật mới này đã thu hút sự quan tâm của dư luận khi nó giúp giải quyết những vấn đề khó khăn hay những vụ án giết người.

Kết quả ngạc nhiên

  Cảnh sát Leicestershire đã nhờ Giáo sư Jeffreys giúp tìm lời giải cho một vụ sát hại hai nạn nhân.

Năm 1986, Dawn Ashworth, 15 tuổi, đã bị hãm hiếp và giết một cách tàn bạo tại làng Enderby. Ba năm trước đó, cô Linda Mann, 15 tuổi cũng bị giết hại ở làng bên.

  Một thanh niên địa phương mang tên Richard Buckland đã thú nhận giết cô Dawn nhưng không có bằng chứng và cảnh sát cũng không chứng minh được anh là thủ phạm. Trong lúc tuyệt vọng, họ tìm tới Sir Jeffreys. Giáo sư Jeffreys đã lấy mẫu máu của Buckland để so sánh với những mẫu của các nạn nhân. Kết quả đã gây ngạc nhiên, lúc đầu ông tiến hành phân tích mà không hy vọng sẽ đạt kết quả gì, tuy nhiên, ông đã hoàn toàn bất ngờ khi thu thập được những bằng chứng chứng minh nghi phạm đã thú nhận giết người không phải là thủ phạm giết người. Phân tích cho thấy cả hai cô gái đã cùng bị một người giết hại, nhưng người đó không phải là Richard Buckland. Buckland đã trở thành người đầu tiên được minh oan nhờ vào dấu vết ADN.

Cải thiện

  Cảnh sát nhận ra rằng để tìm ra kẻ giết người họ cần phải tiến hành điều tra trên quy mô rộng hơn và trong một cuộc thử nghiệm sẽ làm thay đổi tính pháp lý của khoa học, họ đã lấy mẫu máu và nước bọt của 5.000 người đàn ông.

    Trong vòng một năm, cho dù đã cố gắng để trốn không bị lấy mẫu ADN, chủ tiệm bánh địa phương Colin Pitchfork đã trở thành người đầu tiên bị kết tội giết người căn cứ vào ADN và bị kết án chung thân. Tuy nhiên Giáo sư Jeffreys nói để có được mã ADN người ta cần tới một mẫu ADN đủ lớn và trong nhiều trường hợp người ta biết có ADN ở đó nhưng công nghệ chưa đủ phát triển để lấy mẫu và phân tích. Kỹ thuật nhận dạng ADN đã được cải thiện dần và tới cuối những năm 1980 các khoa học đã có thể xây dựng mô hình nhận dạng từ lượng ADN rất nhỏ.

Lợi và hại

    Ngày nay lấy mẫu ADN trở thành thông lệ trong hầu hết các vụ điều tra hình sự tại Anh, Các mẫu được phân tích và lưu trữ bởi Cơ quan Khoa học tư  pháp. Tháng 12 năm ngoái Tòa án Châu Âu đã phán rằng việc lưu giữ ADN này là trái phép nhưng Chính phủ vẫn chưa thay đổi luật. Giáo sư nói, điều này đặt ra câu hỏi về một loạt các vấn đề trong đó có phân biệt đối xử và xâm phạm quyền riêng tư. Nhưng ông cũng nói dấu vết ADN có thể sẽ giúp bắt được một số lượng lớn tội phạm, minh oan cho người vô tội, có những người bị tù oan tới 30 năm và giúp các gia đình người nhập cư đoàn tụ. Do vậy những lợi ích mà dấu vết ADN mạng lại lớn hơn nhiều so với những mặt hạn chế của phương pháp này.

Thu Trang

(Theo BCNN)